Overleden.

Ze stond achter me in de rij bij de kassa van Albert Heijn. Haar grijswitte haar plakte tegen haar voorhoofd en haar ogen schoten schichtig heen en weer. “Mijnheer, kan ik hier met mijn pinpas betalen?”. Ik wees op het grote bord dat boven de kassa hing en daarna op de kleine bordjes die de boodschappen op de band van elkaar gescheiden hielden. Met koeienletters stond er ‘Pinpas’ op geschreven. “Ja hoor mevrouw”, sprak ik geruststellend. “Jij gaat ook binnenkort”, dacht ik kwaadaardig.

Ze leek op mijn moeder. Net zo broos en waarschijnlijk net zo oud.

Gisteren had ik samen met familie en bekenden voor het laatst van haar afscheid genomen.

In het begin drong het niet eens tot mij door dat we met z’n allen in het uitvaartcentrum bijeen waren omdat ze die dag gecremeerd zou worden.

Ik had haar in de kist zien liggen. Ze lag er lelijk bij. Haar gezicht was scheef getrokken en iemand had met felrode lippenstift haar lippen gestift. Mijn moeder droeg nooit felrode lippenstift. Zover ik weet was ze sowieso zuinig met het gebruik van make-up.

Sommige mensen zien er na hun dood beter uit dan toen ze nog leefden. Maar bij mijn moeder was het gelukkig andersom.

Ik voegde me weer bij de anderen. Iedereen zag er verslagen uit. 

Bij binnenkomst van Paula en mij, een kwartiertje eerder, was iedereen er al. We condoleerden elkaar en spraken troostende woorden.

Zoals wel vaker bij oudere mensen was ook voor mijn moeder de dood een verlossing geweest.

En had dit daarom bij de achterblijvers dubbele gevoelens achter gelaten. 

Iemand zien lijden die zo goed voor je is geweest doet zeer. Je bent dan blij als het toch nog onverwachts voorbij is.

Maar ook voel je hierna een vreemde leegte. Bij mij werd deze pas opgevuld met tranen toen ik samen met anderen de kist afsloot. Met een knop waar een schroefdraad aan zat werd het deksel op de kist geschroefd. Ik voelde het ronde gladde hout als een grote warme knikker tussen mijn vingers.

Een definitieve en pijnlijke handeling. En daarom liep ik opeens toch vol van binnen. Iets wat ik niet van mezelf had verwacht, want ik heb geleerd om mijn verdriet voor me te houden. Niemand hoeft mijn tranen te zien.  Mijn pijn zit diep en veilig opgeborgen. Gelukkig maar.

Als het komt dan komt het. Ook goed. Ik ben niet van steen. Maar liever niet. Ik wil nog wat over houden voor later. Ik verwacht nog veel tranen nodig te hebben. 

Lachen is bovendien gezonder voor je dan huilen. Mits het maar echt gemeend is.

Het is al weer een week geleden. Het was een indrukwekkende bijeenkomst op een ijskoude dag.

En het is nog steeds koud. We beleven straks zelfs de koudste Pasen in tijden.  

Volgens de krant  zal Pasen zelfs kouder zijn dan afgelopen Kerstmis. Zo-even viel er weer wat sneeuw op het schuine dakraam. Als het blijft liggen maak ik morgen een sneeuwpop.

Paula is gestopt met werken en is nu met pensioen. Het is mooi geweest voor haar. Je kunt nog zoveel van je werk in de zorg houden, maar uiteindelijk sloopt het je. Net als in veel andere sectoren moet men het ook daar maar zien te redden met steeds minder geld en met slecht management.

Bij ons op school heeft de reorganisatie straks zo’n zeshonderd man hun baan gekost.

En de rukker die je hiervoor verantwoordelijk stellen kunt herkent vermoedelijk niet eens zijn eigen hand in dit debacle. Succes rekent men immers zichzelf toe, mislukking anderen of domme pech.

Zolang slecht functionerende managers niet stevig gestraft worden met een forse greep in hun portemonnee loont mismanagement en hoef je geen verbetering te verwachten.

Maar waarom je druk gemaakt? Aan alles komt een eind. Misschien komt dat eind wel sneller dan we allemaal verwachten. 

De mens is een irrationeel wezen dat achteraf zijn gedrag altijd rationeel verklaart. Je moet blind zijn wil je dit niet zien. Iedereen weet dat er vreselijke dingen in de wereld gebeuren, maar wat ons werkelijk bezig houdt is wat we op tafel zullen zetten met Pasen. Het zij zo. De wereld is zoals hij is omdat wij zijn zoals we zijn.  Door natuurlijke aanleg en hoe anderen mij gevormd hebben ben ik een vrolijke pessimist geworden.  Ik had het slechter kunnen treffen.

Project “Habemus papam”.

Meer dan een miljard mensen vieren een feestje. Helemaal uit hun bol gingen ze. En nog. Want er is een nieuwe paus. En niet zomaar een paus. Nee, een paus van buiten Europa. Een paus uit Argentinië. Argentinië, het land waar onze lieve prinses Maxima vandaan komt. Het land van de pampa’s, gaucho’s , militaire junta’s, goede voetballers en de tango.

Een intelligente en eenvoudige paus. Een man die zelf uit een gewoon arbeidersgezin komt, iemand die bekend staat om zijn soberheid en zijn strijd voor de rechten van de armen.

Hij laat zichzelf Franciscus noemen. Sympathiek vind ik dat. Als het tenminste slaat op de heilige  Franciscus van Assisi, de stichter van de kloosterorde der minderbroeders.

Hij ziet er een beetje uit als de directeur van een middelbare school. Een ernstig kijkende man die autoriteit uitstraalt.  In Argentinië noemen ze hem “de man die nooit lacht”.

Maar misschien kijkt hij wel ernstig omdat hij als tiener last had van ademhalingsproblemen en het sindsdien moet doen met slechts één long. Van zoiets word je niet vrolijk. Maar dat word je ook niet als je honderden malen de biecht hebt afgenomen en weet hoe de mens echt in elkaar steekt.

Ik vermoed dat we de komende tijd wel vaker zullen horen hoe eenvoudig de nieuwe plaatsvervanger van God op aarde is. Zoiets scoort goed onder de mensen.

Een beetje PR kan de katholieke kerk wel gebruiken. Wie kan er immers tegen zijn dat er voor de armen wordt opgekomen? Wie kan er tegen eenvoud zijn in een wereld waar de mens nog steeds tevergeefs op zoek is naar de grenzen van zijn hebzucht en kortzichtigheid?

Franciscus schijnt ook een criticus van het kapitalisme en neoliberalisme te zijn. Doet het ook goed onder de massa’s die door deze ideologieën tot de bedelstaf zijn veroordeeld.

De man wordt mij steeds sympathieker. Straks bekeer ik mij ook nog tot het katholicisme…

Gelukkig verloochent ook deze paus de uitgangspunten van het instituut niet waar hij het opperhoofd van is. Zo is hij een fel tegenstander van abortus en homoseksualiteit. En wordt hem verweten dat hij ten tijde van de militaire junta van Jorge Videla betrokken zou zijn geweest bij de verdwijning van twee linkse tegenstanders, toen de bisschoppen deze junta gedoogden.

Maar, zo las ik op internet, je bekritiseert de bruidegom ook niet tijdens het huwelijk. In ieder geval niet openlijk, voeg ik hier aan toe.

Mijn moeder was katholiek. Zover ik weet heeft zij een tijd bij de nonnetjes gezeten. Niet als non, maar zij schijnen haar te hebben verzorgd.  Na de schandalen die nu naar buiten komen over hoe de nonnen en priesters meenden dat hun religieuze opvattingen bij degenen die hen ter verzorging en bescherming waren toevertrouwd er ingeramd moesten worden, rectaal, vaginaal of oraal (kruis aan naar keuze), ben ik er ook niet zo zeker van dat zij die periode ongeschonden is doorgekomen.

Het Jezuskruis dat zij tegen de muur van haar slaapkamertje had hangt nu bij mij aan de muur. Ik ben vernoemd naar twee apostelen: Johannes en Jacobus. Dus ik ben ook niet geheel vrij van vreemde smetten. Maar ik kan hier niets aan doen.

In ieder geval ben ik niet katholiek. Ik ben geen christen. Goddank. Ik ben een eenvoudige atheïst, die zich blijft verbazen over de malle capriolen en fratsen die gelovigen uithalen. Gelovigen van alle gezindten. 

Een oude, ernstig kijkende man wordt gekozen tot hoofd van een grote geloofsgemeenschap en miljoenen gaan helemaal los. Dansen, zingen, tranen die stromen van vreugde, geëmotioneerde dankbetuigingen aan het Niets. Gelukkig heeft dit ‘project’ voor zover mij bekend niet geleid tot ongeregeldheden. Maar mijn zorgen over de volledige krankzinnigheid van de mensheid heeft het niet weggenomen.

Sympathie voor een mooi initiatief.

Vandaag werd er in het nieuws aandacht besteed aan de onlangs door twee longartsen opgerichte site www.tabaknee.nl Daarin wordt een boekje open gedaan over de uiterst kwalijke rol die prominente figuren uit de Nederlandse samenleving spelen of gespeeld hebben bij het promoten van het oh zo gezellige sigaretje, waar zo veel van onze medemensen aan verslaafd zijn of de komende jaren verslaafd aan zullen geraken. Te beginnen met de kinderen in de hoogste klassen van het basisonderwijs. En te eindigen met de naar adem snakkende patiënten op de afdeling oncologie.

De nette heren en dames die genoemd worden op de site reageren geschokt en verontwaardigd. Voor mij een reden om er in dit stukje aandacht aan te besteden. Ik geniet er altijd van als de schijnwerpers gericht worden op de onzichtbare souffleurs  achter de coulissen. “Wij worden weggezet als criminelen” is hun reactie. Nou en? Deftige dames en nette heren, hoe ziet u zichzelf dan?

Persoonlijk heb ik er geen moeite mee als mensen roken. Veel mensen zorgen sowieso slecht voor zichzelf dus die peuk kan er ook nog wel bij. Goed, veel rokers stinken, al merken ze daar zelf weinig van. Als niet-roker merk ik het wel. Maar de stank is dragelijk. Vind ik. Al blijft het stank.

Misschien omdat mijn vader vroeger veel rookte en ik vaak in omgevingen heb vertoefd van rokers maakt mij de stank niet veel uit. Zo’n goed reukorgaan heb ik nu ook weer niet.

Ik weet natuurlijk net als iedereen dat passief roken de kans op het verkrijgen van onder andere longkanker vergroot, maar net als de rokers verwacht ook ik dat ik al dood zal zijn voordat de kanker zich in mijn lichaam heeft genesteld. Jawel, ik ben inderdaad net zo kortzichtig als zij.

Maar van mij hoeven de mensen, rokers en niet-rokers, niet zo oud te worden. Zeker niet als zij daar zelf geen zin in hebben. Kwaliteit van leven is ook belangrijk.

Zoals ik al zei rook ik zelf niet, of er moet wat stevige wiet door de tabak zijn gemengd. Dan maak ik een uitzondering. Op jaarbasis zijn dit toch nog zo’n kleine driehonderd pretsigaretten. Alles bij elkaar vier tot vijf pakjes shag en vijfhonderd euro aan wiet. Allemaal goed te overzien. Ieder diertje zijn pleziertje, denk ik maar. 

Nu het alom bekend is wat de vreselijke effecten van het roken kunnen zijn op onze gezondheid en velen desondanks stug door gaan met roken heb ik er ook geen moeite mee dat zij welbewust het risico nemen om te zijner tijd vroegtijdig en pijnlijk aan hun einde te komen. Misschien ben ik wel een van hen. Ik sta er niet bij stil.

En hier wringt natuurlijk de schoen. Want als je verder gezond bent en meestal bruist van energie is het moeilijk om je voor te stellen dat je straks zuurstof toegediend moet krijgen.

Het ontbreekt ons mensen nu eenmaal vaak aan de discipline om rekening te houden met wat niet alleen op korte termijn slecht voor ons is, maar vooral gevolgen heeft voor ons op lange termijn.

Mijn vader rookte in zijn laatste jaren stiekem en probeerde, toen de draadjes in zijn hoofd helemaal los waren geraakt, zijn sigaretten zelfs op te eten. Hij was in de tachtig toen hij overleed en het was niet aan longkanker. Mijn dochters zijn gestopt met roken. Chapeau. Mijn zoon rookt helemaal niet. Omdat hij astma heeft zou het ook niet handig van hem zijn als hij dit wel deed. Maar ook ‘chapeau’ voor hem.

Zelf vind ik het ronduit misdadig als je veel invloed hebt op het gedrag van anderen om je voor het karretje van de tabaksindustrie te laten spannen.  Want zoiets doe je niet uit idealisme maar om geldelijk gewin. Vette euro’s dus.

Daarom ook  ‘chapeau’ voor de twee longartsen die deze website zijn gestart. Ik hoop dat zij er in zullen slagen het debat over het roken opnieuw leven in te blazen en dat veel mensen hun website zullen lezen. Naming, shaming en blaming. Spelen op de man in plaats van op de bal. Het gebeurt veel te weinig. En daarom komen veel invloedrijke figuren bijna overal mee weg.

Maar er zijn grenzen aan het respect dat ik voel voor de mensen die het in onze samenleving vaak voor het zeggen hebben. Ook al vinden zij zichzelf geen criminelen.

Weg met de depressiviteit.

De citalopram,  imipramine, fluoxetine, paroxetine, sertraline, amitriptyline en nortriptyline kunnen in de vuilnisbak gegooid worden. Met de komst van meer licht en bijna zomerse temperaturen moet het maar eens afgelopen zijn met de depressies.  De winterdepressies wel te verstaan.

Tijd om je weer eens onder de mensen te begeven.

Eerst doe je gewoon of je dat leuk vindt. En na verloop van tijd ga je er mogelijk zelfs van genieten. Zo niet, dan krijg je misschien juist een goed gevoel als je je terug trekt in de beslotenheid van je eigen kamer. Linksom of rechtsom; succes verzekerd.

Volgens niet-wetenschappelijke en volledig uit de lucht gegrepen beweringen zijn er zo’n half miljoen mensen in Nederland die aan een winterdepressie leiden.  Men vermoedt dat dit het gevolg is van een verstoorde melatoninehuishouding. Zekerheid bestaat daar niet over. Lichttherapie lijkt voor velen van hen wel een positief effect te hebben. Hardlopen trouwens ook.

Nu, ik heb goed nieuws voor deze depressievelingen. De winter is voorbij. En lentedepressies bestaan gelukkig niet. Meer licht en een prima tijd om je snelle schoenen aan te trekken. Voordelen: Je voelt je beter, je valt af en je krijgt weer dat mooie lijf dat je vroeger ook had of waar je vroeger ook van droomde. 

Helaas blijven we wel zitten met de gewone depressies. Je kunt ook niet alles hebben. 

Bij een bevolkingsonderzoek werd geschat dat er in 2007 zo’n 545.100 mensen aan een depressie leden. Ik schat in dat we er in 2012 zo’n 200.000 aan kunnen toevoegen, want voor velen is het er met de crisis niet beter op geworden. Anderzijds groeit de ouderenpartij als kool en heeft Greet Wilders voor veel goedgelovigen afgedaan als iemand die je echt serieus moet nemen. Misschien moeten we er daarom weer 50.000 af doen. Blijven we zitten met zo’n 700.000 mensen die de onfortuinlijke pech hebben dat ze het leven vaak ervaren als te zwaar voor hen.

Op hun eigen wijze slagen ze er gelukkig vaak wel in om hun leven voldoende inhoud en kwaliteit te geven zodat voorkomen wordt dat zij voor de trein springen, maar sommigen kunnen hun innerlijke hel niet meer verdragen en dan krijg je op het perron te horen dat de trein een onbekende vertraging heeft in verband met een aanrijding met een persoon. Waar ik altijd stevig van baal en met mij alle andere treinreizigers.

Mijn eigen moeder was manisch depressief. Het voordeel daarvan was dat ze niet alleen in haar depressiviteit bleef hangen maar zo af en toe ook heerlijk uit haar bol kon gaan.

Jammer dat dit dan wel binnen de muren van een psychiatrische inrichting moest gebeuren. Tegenwoordig zijn er naar mijn beste weten uitstekende medicijnen waardoor je noch depressief noch manisch wordt maar je geheel onopvallend voegen kunt tussen de zombies die ’s morgen richting kantoor vertrekken. Men valt tussen hen niet op.

Degenen die mij menen te kennen vermoeden dat ik een blije gek ben, waar depressies tot nu geen greep op hebben kunnen krijgen. En het is fijn dat ik hun vermoedens kan bevestigen.

Ja, het leven kan flink kut zijn. Dat weet ik ook wel. Maar misschien juist daarom is het verstandig, als je het op kunt brengen, om de dag te plukken als het kan en tevreden te zijn met wat je hebt en met wie je bent. Als het leven dan weer eens een vervelende grap met je uit haalt kun je er vaak beter tegen.

Vervelende negatieve gevoelens zijn in veel gevallen te stoppen door anders naar je eigen opvattingen te kijken. Ook kun je proberen om de vele negatieve waanideeën die zo gemakkelijk  bezit van ons kunnen nemen los te laten en ze om te ruilen voor positieve waanideeën.  

De vreselijke dingen die wij als mens mee kunnen maken worden tenslotte niet minder erg als wij ze alleen maar als vreselijk blijven zien. Dit lijkt me logisch. Of zie ik nu iets over het hoofd?

Jij die dit leest wens ik in ieder geval toe dat, mocht je wat depressief geweest zijn de laatste tijd, je je weer helemaal toppie gaat voelen tot de volgende winter.

En mocht ooit een of andere paljas jou gezegd hebben dat we allemaal uit het paradijs zijn gestoten en we het verdienen om een ingetogen en mistroostig leven te leiden, dan zeg ik lekker ongenuanceerd  “Fuck him”. Als afgestudeerd psycholoog kan ik ook tot andere adviezen komen, maar dit lijkt mij het meest gepast.